Współczesne silniki Diesla są wyposażone w układy, których celem jest ograniczanie ilości szkodliwych substancji przedostających się do atmosfery. Jednym z ich elementów jest filtr cząstek stałych, określany skrótem DPF. Jego praca polega na zatrzymywaniu cząstek sadzy powstających podczas spalania oleju napędowego.
Z zdarza się, że osady gromadzą się wewnątrz filtra, dlatego układ musi okresowo przeprowadzać proces ich wypalania. Podczas regeneracji sadza zostaje przekształcona w mniejszą ilość pozostałości, co pozwala ograniczyć odcinek zapełnienia filtra. Proces ten odbywa się samoczynnie w określonych warunkach, jednak jego przebieg zależy między innymi od temperatury silnika, sposobu jazdy i stanu technicznego pojazdu. DPF nie jest zatem elementem, który funkcjonuje niezależnie od pozostałych podzespołów. Na jego funkcjonowanie wpływają także układ wtryskowy, czujniki ciśnienia i temperatury oraz sprawność samego silnika.
Sposób użytkowania samochodu ma znaczenie dla częstotliwości regeneracji filtra. W trakcie krótkich przejazdów, szczególnie w ruchu miejskim, silnik na prawdę często nie osiąga temperatury pozwalającej przeprowadzenie pełnego procesu wypalania sadzy. Jeżeli już pojazd jest regularnie wyłączany w trakcie regeneracji, zanieczyszczenia mogą stopniowo się gromadzić, a sterownik może podejmować kolejne próby oczyszczania filtra. Z kolei bardziej długa jazda ze stabilnym obciążeniem silnika może sprzyjać uzyskaniu warunków potrzebnych do zakończenia tego procesu, o ile układ jest sprawny. Nie znaczy to jednakże, że każda trasa poza miastem rozwiąże problem. Jeśli przyczyną nieprawidłowej pracy jest uszkodzony czujnik, niesprawny układ wtryskowy albo inna usterka, sam sposób jazdy nie usunie jej źródła. W praktyce warto zwracać uwagę na komunikaty wyświetlane na desce rozdzielczej, zwiększone zużycie paliwa, spadek mocy a także częstsze uruchamianie wentylatora po zakończeniu jazdy. Pojedynczy objaw nie przesądza o awarii filtra, niemniej jednak jego powtarzanie się może wskazywać na konieczność sprawdzenia układu.
Diagnostyka DPF wymaga oceny kilku parametrów, a nie tylko i wyłącznie odczytania jednej informacji z komputera pokładowego. Znaczenie ma między innymi ciśnienie różnicowe, czyli różnica ciśnienia spalin przed filtrem i za nim, oraz temperatura spalin, obliczone zapełnienie a także historia regeneracji. Wyniki trzeba interpretować w porównaniu do konkretnego silnika i warunków, w których wykonano pomiar. Wysokie ciśnienie różnicowe może wskazywać na ograniczony przepływ spalin, lecz przed postawieniem diagnozy należy uwzględnić stan przewodów pomiarowych i czujnika. Ważne jest również rozróżnienie sadzy od popiołu. Sadza może być usuwana w trakcie regeneracji, natomiast popiół, powstający w głównej mierze z pozostałości dodatków zawartych w oleju silnikowym, stopniowo pozostaje wewnątrz filtra. Z tego powodu dosłownie prawidłowo przeprowadzane wypalanie nie przywraca bez końca początkowej pojemności detalu. Przy dużym nagromadzeniu popiołu potrzebna może być ocena sposobów czyszczenia filtra albo jego zamiany. Dobieranie postępowania uzależniony jest od konstrukcji układu, rzeczywistego stopnia zużycia i wyników diagnostyki.
Na działanie filtra wpływoraz jakość obsługi technicznej auta. Olej silnikowy powinien spełniać wymagania producenta, w tym dotyczące dopuszczenia do pracy z układem oczyszczania spalin. Niewłaściwy preparat może zwiększać ilość popiołu gromadzącego się w filtrze, co ma znaczenie w dłuższym okresie eksploatacji. Nie trzeba również ignorować usterek związanych z termostatem, układem recyrkulacji spalin EGR czy wtryskiwaczami, ponieważ mogą one zaburzać warunki spalania i utrudniać regenerację. W przypadku częstych prób wypalania, pojawienia się ostrzeżenia o zapełnieniu filtra albo przejścia silnika w tryb ograniczonej mocy warto ustalić przyczynę na bazie diagnostyki. Wymuszona regeneracja nie zawsze jest właściwym rozstrzygnięciem, szczególnie gdy zapełnienie przekracza dopuszczalny poziom lub występuje dodatkowa usterka. Ważne pozostają także zasady dotyczące eksploatacji i napraw układu emisji spalin, ponieważ usunięcie filtra lub ingerencja w jego działanie może naruszać obowiązujące przepisy. Ocena stanu DPF powinna więc uwzględniać zarówno obowiązujące parametry pracy, jak i historię użytkowania pojazdu oraz stan współpracujących z nim podzespołów.
Zobacz więcej: demontaż dpf łódź.
